Traditioneel

Een traditionele moestuin vergt iets meer onderhoud dan een permacultuursysteem. Maar ik ben nu eenmaal dol op geteelde groenten en fruit. Heerlijke zomerkoninkjes en een knapperige krop sla. Die vind je niet in het wild.

Ik vind de planten in de natuur, met een paar uitzonderingen daargelaten, niet te eten. Paardenbloemblad, bah, veel te bitter naar mijn smaak, en zuringblad, veel te taai. Maar de bloemen van alle leden van de kaasjeskruidfamilie en alle planten binnen de kruisbloemfamilie zijn echt lekker om te eten. De bloemen van de kaasjeskruidfamilie smaken een beetje zoals sla, en de planten in de kruisbloemfamilie smaken naar waterkers. Heerlijke toevoegingen aan vele gerechten. Maar de meeste smakelijke groenten en fruit zijn meestal eenjarig en daarvoor heb je dus een traditionele moestuin nodig.

Zon

Zo'n moestuin heeft in Nederland redelijk veel zon nodig. Een enkele plant kan wel wat meer schaduw verdragen, maar de meeste, zoals peulvruchten en tomaten, hebben toch echt minimaal 6 uur zonlicht per dag nodig. Naast eenjarige planten zijn er ook vaste planten zoals asperges, artisjokken en rabarber. En natuurlijk de kruiden uit de lipbloemenfamilie, zoals rozemarijn, tijm en munt, kunnen allemaal een vaste plek krijgen in je moestuin. Je hebt dan niet alleen heerlijke verse smaakmakers, maar ze zijn ook belangrijk in het ecologische systeem. Zo trekken ze gunstige insecten aan en weren ze ziektes en andere ongunstige plagen.

Plantcombinaties

Verschillende plantenfamilies hebben verschillende belangrijke functies in een moestuin. De leden uit de composietenfamilie en de schermbloemfamilie zijn vooral belangrijk voor het aantrekken van gunstige insecten.

Planten kunnen elkaar ook gunstig of juist nadelig beïnvloeden, zoals uit onderzoek is gebleken. Zo houden rozen van knoflook, maar ja, daar houd ik weer niet van, dus in mijn tuin zal je die combinatie nooit vinden. Ik combineer rozen en alle leden van de rozenfamilie juist graag met kruiden uit de lipbloemenfamilie, en vooral bij vruchtdragende bomen en struiken plant ik leden uit de ruwbladigenfamilie.

Vruchtdragende bomen en struiken hebben onder andere kalium nodig en de planten in de ruwbladigenfamilie, zoals smeerwortel, bevatten veel kalium. Het blad van deze planten kan regelmatig worden geoogst en gebruikt worden als bodembedekker en mulch voor hongerige struiken en bomen. De plant loopt gewoon weer uit met nieuw vers blad.

In een droog klimaat is smeerwortel helaas niet mogelijk, omdat het vocht nodig heeft om te gedijen. Maar er zijn andere mogelijkheden voor droge omstandigheden. Planten die veel kalium bevatten en goed tegen droogte kunnen zijn duizendblad en bernagie.

Dr. Duke

Volgens Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases bevat gewone smeerwortel tussen de 1870 en 17000 PPM (Parts Per Million) kalium. Als ik dan kijk naar de lijst van alle planten die kalium bevatten in ongeveer dezelfde hoeveelheid, dan zijn duizendblad en bernagie een goede kaliumbron voor bijvoorbeeld vruchtdragende struiken en bomen in een droog klimaat

Het volledige bovengrondse deel van duizendblad bevat tussen de 3151 en 17800 PPM kalium en het blad van Bernagie bevat tussen de 4700 en 67210 PPM kalium. Bernagie is eenjarig, maar halverwege de zomer kun je de plant met de helft inkorten en dit snoeiafval bij hongerige planten leggen als groenbemesting.

Oregano bevat volgens Dr. Duke ook hoge concentraties kalium, maar het lijkt me zonde om dit als groenbemesting te gebruiken, omdat het ook een heerlijke smaakmaker is, die je goed kunt drogen. Dit geldt ook voor salie, zonde om zomaar op de grond te gooien.

Gewasrotatie

Naast dat je verschillende planten kunt inzetten voor een gezond ecologisch systeem, is het ook belangrijk om gewasrotatie toe te passen, omdat de meeste cultuurgewassen eenjarig zijn. Als je jaar in jaar uit dezelfde planten op dezelfde plek kweekt, dan is de kans op ziektes en een uitgeputte bodem groot. Door de gewassen ieder jaar te verplaatsen, krijg je gezondere planten en een hogere opbrengst.

Het rotatieschema dat ik heb ontworpen bevat 8 groepen. Dit betekent dat je minimaal 8 verhoogde plantbedden of containers nodig hebt om deze methode toe te passen. De verschillende groepen zijn: aardappels, alle leden van de vlinderbloemfamilie. Dit zijn dus alle peulvruchten, zoals sperziebonen, snijbonen en doperwten, maar ook witte bonen en kapucijners.

Dan hebben we een groep met alle leden van de kruisbloemfamilie, zoals alle kolen, maar ook broccoli en rucola. Dan alle leden van de composietenfamilie, de schermbloemfamilie en de amarantenfamilie. Dit zijn eigenlijk alle blad- en stengelgroenten, denk aan sla, bleekselderij en knolvenkel, maar ook spinazie hoort daarbij.

Dan een groep met alle leden van de nachtschadefamilie. Dit zijn alle vruchtgroenten, zoals tomaten, paprika, aubergines en pepers. Pompoenen, courgettes en komkommers hebben een eigen groep - dit zijn alle leden van de komkommerfamilie.

Dan is er een groep met knol- en wortelgewassen en dit zijn de schermbloemfamilie, de composietenfamilie en de windefamilie. Denk hierbij respectievelijk aan wortels, aardperen en zoete aardappels.

En dan de laatste groep zijn aardbeien. Dit zijn vaste planten, maar om een rijke oogst te houden, is het aan te raden om de planten steeds na vier jaar te verjongen en te verwisselen van het bed waar een jaar eerder leden van de kruisbloemfamilie of blad- en stengelgroente hebben gestaan.

Gratis rotatieschema voor 10 jaar

Dus als je 8 verhoogde bedden of bakken hebt, dan is de volgorde als volgt:

Bak 1: Aardappels
Bak 2: Vlinderbloemfamilie; peulvruchten
Bak 3: Kruisbloemfamilie
Bak 4: Composietenfamilie, Schermbloemfamilie, Amarantenfamilie; blad- en stengelgroente
Bak 5: Nachtschadefamilie; vruchtgroente
Bak 6: Komkommerfamilie; vruchtgroente
Bak 7: Schermbloemfamilie, Composietenfamilie, Windefamilie; knol- en wortelgewassen
Bak 8: Aardbeien

Een jaar later schuif je ieder gewas een bak op. Dus dan staan aardappels in bak 2 en peulvruchten in bak 3, enzovoort.

Ik heb een volledig rotatieschema gemaakt voor 10 jaar. Hierin heb ik ook de verplaatsing van de aardbeien opgenomen.

Laat me weten in het opmerkingenveld wat jouw tips zijn voor gewasrotatie.