Venkel: een genereuze tiran

Nu ik in de overgang ben, ervaar ik allerlei klachten die ik nooit eerder heb gehad. Zo heb ik regelmatig last van een opgeblazen gevoel na het eten. Precies om die reden is venkel nu een van mijn absolute favoriete planten geworden.

Vroeger dronk ik al graag venkelthee. Ook heb ik een ontzettend lekkere tomatensoep in mijn receptenboekje staan (die je hier trouwens gratis kunt downloaden). Juist door de toevoeging van venkel krijgt die soep zo’n lekkere, volle smaak. Venkel is daarnaast een van de honderden geneeskrachtige planten die ik heb leren kennen tijdens mijn studie fytotherapie.

Genieten in het wild

Ik geniet er altijd ontzettend van als ik deze mooie plant in het wild zie staan. Hij kan zo prachtig groot en hoog worden. Met z'n gele explosie van bloemen is het net een gele wolk die boven dat mooie, fijne blauwgroene blad zweeft.

Venkel kom ik trouwens niet alleen in Nederland tegen, maar ook volop in het Middellandse Zeegebied, zoals in Spanje en op de Canarische Eilanden. Benieuwd hoe je deze fantastische plant zelf kunt herkennen in de natuur? Bekijk hieronder mijn video waarin ik je de botanische kenmerken laat zien:

Waardevol in een permacultuursysteem

Venkel is een plant die geweldig ingezet kan worden binnen een permacultuursysteem. Wilde venkel (Foeniculum vulgare) is een hele sterke vaste plant die jaar na jaar terugkomt.

Hoe zit dat dan met de gekweekte knolvenkel? Knolvenkel (Foeniculum vulgare var. azoricum) is botanisch gezien dezelfde soort, maar wordt doorgaans als eenjarige of tweejarige gekweekt. Als je knolvenkel laat staan in de tuin, gaat de plant doorschieten en bloeien. De knol wordt daardoor heel vezelig, houtig en verliest zijn lekkere smaak. Oogst de knolvenkel dus op tijd als je hem wilt eten en laat de wilde venkel staan voor de meerjarige kracht.

Binnen de permacultuur vervult venkel drie hele belangrijke functies:

• Biologische bodemcultivator: De plant heeft een diepe penwortel waarmee hij de grond krachtig kan openbreken en meters diep de bodem in kruipt. Dat is vooral in droge en geërodeerde gebieden van onschatbare waarde: de wortel boort diepe kanalen in de harde aarde. Als het vervolgens regent, werken deze wortelkanalen als infiltratiebuizen die het regenwater diep de grond in trekken. Daar profiteren omliggende planten van.

• De ultieme insectenmagneet: De gele bloemschermen produceren grote hoeveelheden gemakkelijk toegankelijke nectar en stuifmeel. Het is een absolute hotspot voor honderden soorten inheemse solitaire bijen, hommels en vlinders (zoals de koninginnenpage, waarvan de rupsen dol zijn op venkelblad). Daarnaast trekt het massa's nuttige roofinsecten aan, zoals zweefvliegen, lieveheersbeestjes en sluipwespen. De larven van deze insecten zijn de belangrijkste natuurlijke vijanden van bladluizen. Van al dat gezoem en al dat leven op de plant word ik echt zo blij.

• Mineralenaccumulator: Door zijn diepe wortelstelsel is venkel in staat om mineralen (met name kalium, calcium en natrium) diep uit de ondergrond omhoog te pompen en op te slaan in zijn bovengrondse biomassa. Door de plant te maaien of te snoeien (chop-and-drop), komen deze mineralen via de verterende mulchlaag weer beschikbaar voor de bovenste bodemlaag.

Een baasje in de moestuin

Hoewel venkel fantastisch is om ingeklonken of verdichte grond voor te bereiden en open te breken, is het ook een enorme concurrent voor jonge planten en eenjarigen. Het is daarom af te raden om venkel direct in je moestuinbak of tussen kwetsbare groenten te zetten.

Alle planten eromheen zullen het moeilijk krijgen, omdat venkel de baas gaat spelen en al het water en de voedingsstoffen opeist. Bovendien scheidt hij via zijn wortels stoffen uit (allelopathie) die het voor zaaigoed moeilijk maken om te kiemen. Een echt baasje dus dat geen concurrentie duldt. Wil je hem inzetten als bodemhersteller? Zorg er dan wel voor dat je de venkel afmaait en door de bovenste laag van de grond mengt vóórdat hij zaad vormt.

Mijn persoonlijke redding bij een opgeblazen gevoel

Zelf gebruik ik venkelzaad zodra ik merk dat ik een opgeblazen gevoel heb. Ik heb gemerkt dat het bij mij het beste helpt als ik dan een theelepeltje venkelzaad direct in mijn mond doe. Voor de beste heilzame werking gebruik ik hiervoor de zoete venkel (Foeniculum vulgare var. dulce), omdat die zacht en heerlijk aromatisch smaakt.

Ik blijf rustig op de zaden kauwen zonder ze meteen door te slikken, totdat de aromatische smaak helemaal is afgegeven en ik alleen nog een vezelig hoopje in mijn mond overhoud. Dat slik ik pas door.

Mijn mond voelt er daarna trouwens ontzettend fris en schoon door. Dat is een fijn bijkomend voordeel van deze methode. Door de etherische oliën in het venkelzaad maakt je mond extra speeksel aan, wat eigenlijk al een natuurlijk reinigingsmiddel voor je mond is. De etherische oliën helpen bovendien om bacteriën te doden.

Binnen een halfuur tot een uur nadat ik de zaden heb gekauwd en doorgeslikt, voel ik het opgeblazen gevoel al wegtrekken. Dat gebeurt wel nadat ik even flink heb geboerd en scheten heb gelaten. De vluchtige oliën ontspannen namelijk de verkrampte spieren van het darmstelsel, waardoor vastzittende gassen direct een weg naar buiten vinden. En dat lucht zó enorm op.

Venkel is in de tuin dus een echte tiran, maar door zijn multifunctionele inzetbaarheid en krachtige werking voor onze gezondheid is hij wel een genereuze tiran.