Natuurlijk zaad winnen

Eind september en begin oktober is misschien wel het mooiste oogstseizoen van het jaar. Terwijl de eerste herfststormen over het land trekken en de bladeren verkleuren, hangen veel inheemse wilde planten helemaal vol met rijpe zaden.

Inheemse planten zijn perfect aangepast aan ons klimaat. Zelf zaad winnen kost je niets, het is ontzettend leuk om te doen en je bouwt een eigen zadenbank op om je tuin (of de buurt) volgend jaar nog groener en ecologischer te maken.

Timing is alles (Droog en rijp)

Het geheim van goed zaad winnen zit in het juiste moment. Oogst altijd op een droge, zonnige middag. Als het zaad vochtig is door dauw of regen, kan het tijdens het bewaren snel gaan schimmelen.

Rijpe zaden zijn vrijwel altijd bruin, zwart of grijs en voelen hard aan. Groene zaden zijn nog niet volgroeid en kiemen later vaak niet. Bij planten zoals duizendblad of beemdkroon laten de zaden makkelijk los als je er voorzichtig met je vingers over strijkt.

Zaad van inheemse favorieten verzamelen

Loop eens een rondje door de tuin of een nabijgelegen natuurgebied. Houd rekening met eventuele regels en pas de regel van 10 toe.

Schoonmaken en drogen

Neem je oogst mee naar binnen en spreid het uit op een krant of een stuk keuken- of bakpapier. Laat ze minstens een week drogen op een warme, goed geventileerde plek (uit het directe zonlicht).

Verwijder daarna zoveel mogelijk kaf, blaadjes en stengelresten. Vaak lukt dat het beste door er zachtjes over te blazen. De zware zaden blijven op z'n plek liggen, maar de resten blaas je daarmee weg. Schoon zaad blijft veel langer goed.

Bewaar de geoogste zaden in papieren zakjes en niet in plastic, want dat houdt vocht vast.

Inheemse toppers

Een paar inheemse toppers die je nu perfect kunt oogsten door de zaadhoofden en schermen af te knippen en thuis goed te laten drogen om in het voorjaar te zaaien.

• Beemdkroon (Knautia arvensis): De bolvormige zaadhoofden worden bruin. Wrijf ze voorzichtig los boven een papieren zakje.

• Duizendblad (Achillea millefolium): De schermpjes drogen helemaal grijsbruin op. Knip de hele scherm af en schud de kleine zaadjes eruit.

• Grasklokje (Campanula rotundifolia) De kleine zaaddozen aan de stengel gaan onderaan openstaan. Kantel de stengel boven een bakje en het fijne zaad stroomt er zo uit.

• Wilde peen (Daucus carota): De schermen rollen zich in als ze droog zijn. Breek het gevormde nestje voorzichtig uit elkaar om de zaadjes te verzamelen.

Koudekiemers

Er zijn inheemse soorten waarvan de zaden eerst een koudeperiode nodig hebben om de kiemrust te doorbreken. Beemdkroon is een onregelmatige kiemer en kan baat hebben bij zo'n koude prikkel.

• Optie A (Direct zaaien): Je kunt een deel van de geoogste inheemse zaden gelijk nu in oktober op een kaal stukje aarde zaaien. De natuur doet de rest van het werk tijdens de winter.

• Optie B (Bewaren): Bewaar het zaad in papieren zakjes op een koele, donkere plek. Leg de zakjes eerst een paar weken in de koelkast, voordat je ze in het voorjaar zaait.

Ga er dit weekend op uit en verzamel jouw favorieten. Zelf zaden oogsten geeft enorm veel voldoening.